DOĞRU BESLENEBİLİYOR MUYUM?

BESLENME NEDİR?

Beslenme insanın büyüme gelişme sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan öğeleri alıp vücudunda kullanmasıdır. Sağlıklı beslenmenin en önemli aşaması yeterli ve dengeli beslenmedir. Yeterli ve dengeli beslenme, doğumdan ölüme kadar insan yaşamı boyunca yalnız fizyolojik gereksinimin giderilmesi için değil aynı zamanda psikolojik ve sosyolojik gereksinimlerin giderilmesinde de önemli yer tutar. 
 
Okul öncesi dönem, yetişkinlik için temel oluşturan pek çok alışkanlığın geliştirildiği bir dönemdir. Bu dönemde yeterli ve dengeli beslenme kadar iyi geliştirilmiş beslenme alışkanlıkları edinmekte önemlidir.

Küçüklüklerinde doğru alışkanlıklar edinememiş kişilerin yetişkinliklerinde bu alışkanlıklarından kurtulması çok zor olmaktadır. Bu nedenle bu dönemde verilecek eğitim büyük önem taşır.
Çocuk duygusal bağlarını kendini besleyenle kurmaktadır. Bu bakımdan çocuğun yemek yeme alışkanlığı kazanmasında büyüklerin tutumunun önemli yeri vardır. Bu dönemde ailesini taklit eden bir çocuk, ebeveyni süt içmediğinde o da içmek istemeyecektir.O yüzden önce anne babalar çocuklara iyi birer model olması gerekmektedir. Ebeveynlerin yapması gereken en önemli konu önce doğru ve yeterli beslenme alışkanlıklarını kendilerinin kazanmalarıdır.
 Çocuklara beslenme alışkanlığı kazandırılırken aileler en çok ceza ve ödüllendirme yöntemini kullanırlar. Örneğin ıspanak sevmeyen bir çocuğa ıspanağını yersen dondurma yiyebilirsin denildiğinde çocukta dondurmaya düşkünlük , ıspanaktan ömür boyu hoşlanmama davranışı gelişecektir. Çocuk erişilmesi güç ve değerli bir besin olduğunu düşündüğü dondurmaya ulaşmak için kötü ve değersiz olan ıspanağı yemek zorunda olduğunu hissedecektir. Sevdiği bir besin için sevmediği bir sebzeyi tüketen çocuğun sebzelere karşı olumlu bir düşünce geliştirmesi beklenemez. Sebze yemeğini bitiren çocuğa aferin gibi sözcüklerle övmek yeterlidir. Örneğin : pekmez, bal, ceviz, üzüm, kayısı, dut gibi besinlerde şekerin yanı sıra protein, nişasta, vitamin,ve lif içerirler. Oysa çikolata, bisküvi, pasta vb. ürünler boş kalori içerirler. Bu besinleri alan çocuklar yeterince protein, mineral ve vitamin almadan kendilerini tok hissederler.Çocukların ağız tadı zamanla değişir. Aileler sevilmeyen besinleri çocuklara baskı, kısıtlama ve ödül vaat etmeden ara ara ve değişik şekilde sunarlarsa çocuklar bu değişimi yakalar ve bu besinleri sevebilirler.
 Anne-baba ve çocuk arasında yaşanan sorunlardan biride yemek saatleridir. Günün koşulları, çalışma gibi nedenlerle ailenin düzenli bir yemek yeme zamanı oluşur.Gelişmekte ve hareketli olan çocuğa bu saatler uymayabilir.Çocuk belli aralıklarla acıkır ve yemek yemek isteyebilir.Ancak aileler kendi saatlerini çocuklara kabul ettirmeye çalışırlar.
Erişkinlerdeki fazla kilonun nedeni acıkmadığı halde yemek saati geldiği için yenen yemeklerdir. Oysa az az ve sık aralıklarla yenen yemekler hem yetişkinler hem de çocuklar için uygun olacaktır.
 Kendi çocukluğumuzu düşünelim. Hiç acıkmadığımız halde annemizin bizi ısrarla yemeğe çağırması nasıl bir çatışma yaratırdı? Bu tür davranışlar çocuğun biyolojik saatini bozmakla kalmaz ve anne-çocuk arasında gereksiz bir gerilime de neden olur. Bu nedenle çocuğun yemek saatlerinde katı olunmayıp, onun acıkma ritmine uygun olmalıdır.
Çocukların acıkmadan yada istemedikleri zamanlarda beslenmeye zorlanması sevmedikleri besini yedirmekte ısrarcı olmak sorunun artmasına neden olur. Yemek miktarı konusunu çocuğa bırakmak en doğrusudur. Ancak hepimiz tabağımızı bitirmek zorunda olarak büyüdük ve bunu çocuğumuza uygulamamız zor olsa da böyle yapmak gerekmektedir.

 Diğer bir davranış biçimi de ailelerin yaptığı besin gruplamalarıdır. Örneğin sabah kahvaltıda bal, peynir, zeytin; akşam yemeğinde çorba, makarna v.s. yenilmesi gibi .Ancak sabah kahvaltısında çorba içmenin de hiçbir zararı yoktur. Böyle durumlarda biraz esnek davranılmalıdır.

 Çocuğun beslenme alışkanlıklarından endişe duyuyorsanız, yeterli besin almadığını düşünüyor iseniz, gün boyu çocuğunuzun ne yediğini bir deftere not edin, eksik aldığını düşündüğünüz bir besini diğer öğünlerde telafi etmeye çalışabilirsiniz.
Çocuklar için uygun beslenme nasıl olmalı?

Çocukluk döneminde büyüme ve gelişme süreci devam ettiğinden enerji ve besin öğelerine çocukların gereksinimleri fazladır. Ancak uygun beslenme için yapılması gereken bazı davranışlar vardır.

 Çocuklar çevresinde gördüğü bazı
zararlı yiyecekleri tüketmek isteyebilirler. Ailelerde bu yiyecekleri tüketmemeli ve çocuklara da bu yiyeceklerin zararlarını uygun bir dille anlatmalıdır. Aile bu yiyeceklerin yerine alternatif besinler sunmalıdır. Örneğin hazır meyve suyu,patates kızartması, bisküvi v.b. yerine kendiniz evde portakal suyu hazırlayabilirsiniz.Ayrıca bu yiyeceklerin çocuklarla birlikte hazırlanması onların bu yiyeceklerden hoşlanmasını ve zevkle tüketmelerini sağlar.

 Sabah kahvaltısının önemini aileler
çocuklarına anlatmalıdır. Araştırmalarda gösteriyor ki sabah kahvaltısı başarıyı olumlu yönde etkiler. Kahvaltı yapmadan okula giden çocukların başarı düzeyleri düşmektedir.

 Kalorisi düşük besinler tercih etmeliyiz
ve çocukları da bu besinleri tüketmeleri konusunda yönlendirmeliyiz. Unutmayalım ki kalorili yiyecekler ileriki yaşlarda şeker, kalp hastalıklarına yada obezite gibi gereksiz kilo alımlarına neden olabilir.

 Çocuklarla spor yapmaya ve çocuğunuzu harekete teşvik edin. Sağlıklı bir kalp ve vücut için hareket çok önemlidir Bu davranış kazanımı çocukların ilk yıllarında başlar ve ömür boyu devam eder.

 Çocuklarınızı ara öğünlere teşvik edin .

Az, sık ve sağlıklı besin tüketimi ileriki yaşlarda da bize ve çocuğumuza sağlıklı mutlu bir yaşam kazandıracaktır.


Kaynakca :
Baysal,Ayşe Genel Beslenme ; Hatipoğlu Yayınevi,1989,Ankara
Kutluay, Merdal; Türkan Beslenme Eğitimi Rehberi, Özgür Yayınları,1999,İstanbul
http://www.cocukbakimi.com
http://forumti.com/aile-ve-cocuk.com